Op 8 april 2026 is het Wereld Romadag. Dan wordt de Romacultuur gevierd en aandacht gevraagd voor de rechten, geschiedenis en discriminatie van Roma en Sinti wereldwijd. De dag werd officieel uitgeroepen in 1990 ter herdenking van het eerste internationale Romacongres op 8 april 1971 in Londen.
Vanuit Herinneringscentrum Kamp Westerbork wordt er dit jaar extra aandacht besteed aan Wereld Romadag. Op onze website zijn ook vele berichten en informatie terug te vinden over de Roma en Sinti in Roermond, hun lotgevallen tijdens de Tweede Wereldoorlog en activiteiten die ontplooit zijn rondom hun verhalen:
Videobericht van Herinneringscentrum Kamp Westerbork
Ayla Corstanje-Uncu
Vandaag is het wereldwijd ‘Internationale Romadag’. Op deze dag vieren we de bijzondere cultuur van de Sinti en Roma gemeenschap, maar herdenken we tegelijkertijd al die Sinti en Roma die eeuwenlang in Nederland en daarbuiten met repressie en vervolging te maken kregen.
In mei 2026 wordt in de gemeente Roermond een nieuw Sinti monument onthuld bij Kapel in ’t Zand, een belangrijke bedevaartplaats voor veel Sinti en Roma in Nederland. De kunstenaar achter het bijzondere monument is Ayla Corstanje-Uncu, die zelf ook een Sinti achtergrond heeft en eerder betrokken was bij de realisatie van monumenten in Duitsland en het dorp Westerbork.
Ayla: “Waarschijnlijk was ons gezin een van de laatsten die nog rondreisden, zonder een vast winterverblijf op een woonwagenkamp. Ik ben geboren in 1966, mijn moeder is afkomstig uit Hongarije. Toen ik ongeveer twee jaar was, zijn wij bij mijn stiefvader Nello Basily gaan wonen. Hij was Sinto en ik heb hem altijd als mijn vader beschouwd. Mijn moeder was muzikante bij verschillende zigeunerorkesten, mijn stiefvader was ook muzikant. Zo hebben ze elkaar leren kennen.”
“Mijn vader is niet in kamp Westerbork en Auschwitz terechtgekomen. In de oorlog vluchtte hij naar Amsterdam en woonde toen in een gewoon huis. Hij is wel geregeld opgepakt, maar omdat hij Italiaanse papieren had, kwam hij dan ook weer vrij. En ook speelde mee dat hij muzikant was, die Duitse officieren hielden daar wel van. Maar hij heeft vaak moeten vluchten, over de daken soms. Hij was daardoor echt getraumatiseerd. Later, na de oorlog, stonden we vaak met de wagens langs de kant van de weg, maar dan kwam bijna altijd politie langs. Met honden. Dan bonkten ze ‘s nachts op de deur. Mijn vader herbeleefde dan de oorlogsjaren weer.”
“Ik vind het een eer om met mijn kunst de in de oorlog vermoorde Sinti en Roma een plaats in de geschiedenis te geven. Om te vechten voor de erkenning dat dit gebeurd is. Maar ook om te vechten voor de hedendaagse rechten van de Sinti en Roma. Tegen de discriminatie, tegen het beleid om onze cultuur uit te laten sterven. Het voelt voor mij een voorrecht om aan deze erkenning bij te kunnen dragen.”
Dit fragment van Ayla Corstanje-Uncu komt uit de documentaire ‘Waar ooit de lupine bloeide’ uit 2025 van Bob Entrop.
